20 sierpnia 2023 r. przy mogile poległych marynarzy z II Batalionu Pułku Morskiego we Wróblach-Arciszewie odbyła się Msza Święta Polowa. Uroczystości te, organizowane co roku w pierwszą niedzielę po rocznicy „Cudu nad Wisłą” i stały się już tradycją. Mieszkańcy od pokoleń dbają o mogiłę jako jedno z najważniejszych miejsc pamięci narodowej oraz historii terenów gminy Kołaki Kościelne oraz co roku upamiętniają to wydarzenie polową Mszą Świętą.
Msza święta w intencji poległych żołnierzy przypomina nam te tragiczne dla polskiego narodu i naszych mieszkańców chwile. Na terenie Gminy Kołaki Kościelne byliśmy świadkami wielu tragicznych wydarzeń podczas I i II wojny światowej czego dowodem są mogiły i pomniki żołnierzy, partyzantów i ludności cywilnej, którzy oddali życie za naszą wolność.
Aby zagłębić się w historię marynarzy II batalionu Pułku Morskiego spoczywających w tej mogile, należy cofnąć się do dnia 06 lipca 1920 r. kiedy to w Polsce rozpoczęto formowanie Pułku Morskiego na bazie kadry Marynarki Wojennej, Batalionu Morskiego i Specjalistów Morskich. Uformowane zostały trzy bataliony do walki na froncie wschodnim. Dowódcą II batalionu został kpt. Adam MOHUCZY. Pułk Morski w 1920 r. nigdy nie walczył całością swoich sił. Do akcji bojowej bataliony tego pułku wychodziły oddzielnie, w różnym czasie i w odległych od siebie rejonach (1 batalion – Ostrołęka, 2 batalion – Grodno), w zależności od sytuacji na froncie często zmieniały podporządkowanie. 3 batalion w walkach nie brał udziału. II batalion Pułku Morskiego pod dowództwem kpt. Adama MOHUCZY wyjechał na front 19 lipca 1920 roku. Walczył w rejonie Grodna i Białegostoku. Odznaczył się dn. 28 lipca 1920 r. w bojach pod Złotorią i Żółtkami w obronie przyczółka mostowego i brawurowego pięciokrotnego odparcia ataków nieprzyjaciela, za co zyskał uznanie Naczelnego Dowództwa. O II batalionie morskim czytamy w rozkazie gen. ŻELIGOWSKIEGO z dnia 28 sierpnia 1920 r.: „Za utrzymanie przyczółka mostowego Złotoria – Żółtki i brawurowe pięciokrotne odparcie ataków nieprzyjaciela wyrażam swe uznanie kpt. MOHUCZEMU, oficerom, podoficerom i marynarzom i liczę na to, że II batalion morski nie zawiedzie mnie nigdy i nadal będzie bohatersko odpierał nawałę bolszewicką.” Naczelne Dowództwo w komunikacie prasowym z dnia 30 lipca 1920 r. wyróżniło II batalion następującymi słowami: „Przy odpieraniu ataków w dniu wczorajszym odznaczyli się szczególnie 34 pułk piechoty i batalion morski.” Uznanie Naczelnego Dowództwa świadczy o walorach bojowych II batalionu morskiego i znaczeniu stoczonych bitew. Wśród poległych 3 sierpnia 1920 r. był m.in. – jedyny wymieniony na pomniku z nazwiska – niespełna 18-letni łomżyniak Kazimierz Burzyński.
Na sam koniec uroczystości Wójt Gminy Kołaki Kościelnych w swoim przemówieniu wskazał podniosłość święta podkreślając jednocześnie zaangażowanie patriotyczne mieszkańców Wróbli- Arciszewo. Pamięć historyczna jest tym czynnikiem, którego odrzucenie uniemożliwia trwanie narodu. Tak więc ludzkie poznanie staje się bazą świadomości wspólnoty narodowej, tej wspólnoty, która utożsamia się z jej przeszłością, jej teraźniejszością i bierze udział w odpowiednim formułowaniu przyszłości „Naród, który nie zna i nie szanuje swojej przeszłości, umiera i nie buduje przyszłości” – mówił Jan Paweł II
Po nabożeństwie przedstawiciele władz, strażacy, kombatanci oraz mieszkańcy złożyli wieńce oraz znicze przed pomnikiem.
Cześć ich pamięci!
